„Zapraszamy do naszej kliniki.”
To zdanie wisi na szyldach, stronach internetowych i profilach w mediach społecznościowych w całej Polsce. Często chodzi o dwa gabinety, rejestrację i poczekalnię. Miejsce bywa bardzo dobre. Kliniką w rozumieniu prawa jednak nie jest.
Dlaczego to słowo tak dobrze sprzedaje
Na zajęciach ze strategii marketingowej mówi się o pozycjonowaniu, czyli o miejscu, jakie marka zajmuje w głowie klienta. „Klinika” załatwia to jednym słowem. Pacjent słyszy w nim zespół specjalistów, zaplecze i naukową powagę. „Gabinet” kojarzy mu się z jednym lekarzem. „Klinika” z instytucją.
Z marketingowego punktu widzenia to świetne słowo. Podnosi rangę miejsca, zanim pacjent przekroczy próg, i nic nie kosztuje. Dlatego tak chętnie trafia do nazw.
I właśnie dlatego ustawodawca je zastrzegł. Skoro słowo obiecuje pacjentowi coś konkretnego, nie każdy może tę obietnicę składać.
Co dokładnie mówi przepis
Podstawą jest ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 156). Jej artykuł 89 dotyczy podmiotów leczniczych tworzonych lub prowadzonych przez uczelnie medyczne. Ustęp 6 tego artykułu stanowi, że oznaczeń „klinika”, „kliniczny” i „uniwersytecki” mogą używać wyłącznie udostępniający oraz jednostki organizacyjne udostępnione w trybie ust. 2 i 3.
Po ludzku: „udostępniający” to podmiot, który na podstawie umowy z uczelnią medyczną udostępnia jej swoje jednostki do kształcenia w zawodach medycznych. Słowo „klinika” jest więc zarezerwowane dla miejsc, w których obok leczenia odbywa się dydaktyka w powiązaniu z uczelnią. Prywatny gabinet, praktyka lekarska czy centrum medyczne bez takiej umowy do tej grupy nie należą.
Skąd może przyjść kłopot
Z dwóch stron.
Pierwsza to ta sama ustawa. Artykuł 14 pozwala podawać do publicznej wiadomości informacje o zakresie i rodzajach świadczeń, ale ich treść i forma nie mogą mieć cech reklamy. Okręgowa Izba Lekarska w Łodzi zwraca uwagę, że użycie słowa „klinika” przez podmiot, który nie ma do niego prawa, może zostać uznane właśnie za reklamę i za wprowadzanie pacjenta w błąd.
Druga to Rzecznik Praw Pacjenta. Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 581) w art. 59 zakazuje praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Jak opisuje serwis e-prawnik.pl, bezprawne używanie nazwy „klinika” może zostać tak właśnie potraktowane, a Rzecznik w decyzji nakazuje wtedy działania naprawcze.
Działania naprawcze to w praktyce nowy szyld, nowa strona, nowe wizytówki, pieczątki i druki. Czyli koszt, którego dało się uniknąć przy wymyślaniu nazwy.
Ten tekst nie jest poradą prawną. Jeśli „klinika” jest już w nazwie Twojej placówki, omów to z prawnikiem, który zajmuje się prawem medycznym.
A „clinic”?
Skoro „klinika” jest zastrzeżona, część gabinetów sięga po angielskie „clinic”. Brzmi podobnie, obiecuje pacjentowi to samo, a w przepisie go nie ma.
Tu prawnicy nie są zgodni. Okręgowa Izba Lekarska w Łodzi pisze, że dosłowne czytanie art. 89 ust. 6 na taki zabieg pozwala, ale wykładnia celowościowa już nie, bo „clinic” jest potocznie rozumiane tak samo jak „klinika”. Z kolei serwis Prawo dla zdrowia przedstawia stanowisko, że „clinic” jest dozwolone, ponieważ zakazów nie wolno interpretować rozszerzająco. Ten sam serwis odnotowuje jednak, że urzędy wojewódzkie kwestionują obie formy.
Wniosek praktyczny: „clinic” nie jest bezpiecznym obejściem. To spór, w którym stroną może zostać Twój gabinet. Jeśli to słowo jest już w nazwie albo dopiero je rozważasz, tym bardziej warto zapytać prawnika.